Komið þið sæl
Innilega til hamingju með daginn og takk kærlega fyrir að bjóða mér að vera með hérna í dag.
Þegar Erna Georgsdóttir verkefnastjóri hjá Vestmannaeyjabæ hafði samband við mig vegna undirbúnings hátíðarhaldanna var ég fljót að svara henni og sagðist hafa verið Fjallkona fyrir 27 árum síðan eða þegar ég útskrifaðist sem stúdent úr Framhaldsskólanum hér í eyjum. Ég var mjög ánægð með mig að hafa getað komið mér fljótt og vel frá þessu boði hennar því mér hefur aldrei þótt þægilegt að standa frammi fyrir fullt af fólk og halda ræður. En Erna gafst ekki upp og bauð mér að vera með hátíðarræðuna hér í dag. Ég var nú ekki alveg á því að þiggja það en hún sagði mér að sofa á því og hugsa málið. Daginn eftir þegar ég fór í Landsbankann var hún þar fyrir utan að gróðursetja blóm og ég lét sem ég sæi hana ekki því ég var að reyna að forðast það að gefa henni svar. Það var síðan einn morguninn þegar ég gekk í vinnuna og var að hugsa um hvað þessar blessuðu hátíðarræður fjalla eiginlega um annað en sjálfstæði okkar. Til að fá einhverja hugmynd um það fór ég að sjálfsögðu inná gervigreindina eins og svo margir gera og það stóð ekki á svörum.
Hátíðarræður á 17. júní fjallar um;
Sjálfstæði Íslands
Frelsi, lýðræði og mannréttindi
Samstöðu
Íslenska tungu, menningu og arfleifð
Áskoranir samtímans
Framtíðina
Ég hugsaði með mér að Erna hefur kannski ekki lesið hugleiðingar mínar um lífið í Vestmannaeyjum þar sem ég var að reyna að ná athygli ráðamanna á samgönguleysi okkar eyjamanna. Eða kannski var hún búin að gleyma því að ég lagði til að Vestmannaeyjar ættu að segja sig frá Íslandi og verða hluti af Færeyjum eða Danmörku. Færeyingar yrðu ekki lengi að skella í ein jarðgöng fyrir okkur og Danir eru alltaf svo ,,ligeglad” rétt eins og eyjamenn. Af þessari ástæðu fannst mér ég ekki alveg rétta manneskjan til að vera með ræðu hér í dag þar sem við fögnum sjálfstæði okkar frá dönum sem íslendingar börðust fyrir í heila öld.
En þannig leið mér á þessum tíma því mér fannst ráðamenn ekki vera að hlusta á okkur eyjarmenn þrátt fyrir að við værum að reyna að vekja athygli á vægast sagt hræðilegu ástandi. Margir tóku höndum saman til að vekja athygli á okkar málum og að sjálfsögðu er hægt að fjalla um þá baráttu og samstöðu sem bæjarbúar hafa sýnt.
Íslendingar, með Jón Sigurðsson, í fararbroddi þurftu að berjast fyrir því sem þeir höfðu trú á, að Ísland yrði sjálfstætt ríki. Í þá daga og enn þann dag í dag þurfum við alltaf að standa á okkar og reyna að vekja athygli á því sem betur má fara. Réttlæti skiptir miklu máli í okkar samfélagi, að allir séu jafnir, njóti sömu réttinda og það verðum við að standa vörð um. Þegar kemur að samgöngum þá er það okkar réttur að geta ferðast frá eyjum til Landeyjahafnar með þeim þjóðvegi sem Herjólfur er fyrir okkur sem búum hér á þessum fallega stað. Sá ferðamáti á að vera í boði allt árið um kring og ráðamenn þurfa að gera sér grein fyrir því að leggja þarf fjármagn í framkvæmdir á höfninni til að það geti orðið að veruleika. En talandi um þjóðveg þá þurfum við líka sem samfélag að berjast fyrir annarri mikilvægri breytingu og það er að draga úr kostnaði eyjamanna við að ferðast milli lands og eyja. Það er annað dæmi um óréttlæti því af hverju greiðum við ekki fyrir ferðir okkar það sem samsvarar bensínkostnaði að keyra hér á milli. Er ekki kominn tími á að ráðamenn skilgreini Herjólf sem okkar þjóðveg, það er engin önnur leið fyrir okkur til að ferðast upp á fasta landið?
Það er af nægu að taka sem þarfnast breytinga á og nýlegt dæmi um réttlæti snýr að unga fólkinu okkar sem er að stíga sín fyrstu skref á vinnumarkaði en það eru reglur vinnueftirlitsins um að einstaklingar verða að vera orðnir 13. ára til að mega starfa í vinnuskólanum. Það er verið að mismuna börnum eftir því hvenær á árinu þau eru fædd. Mig langar að taka fyrir ykkur dæmi. Þann 6. ágúst árið 1978 kom pabbi minn óvænt heim af sjónum þegar hann var á Huginn Ve 55. Mamma átti alls ekki von á honum og akkúrat 9. mánuðum seinna fæðist ég þann 6. maí árið 1979. Ég hefði því getað fengið starf í vinnuskólanum en þeir sem voru búnir til á köldum vetrarmánuði yfir jólin og því fæddir í september myndu ekki fá vinnu því þeir hafa ekki náð tilsettum aldri. Það ætti ekki að þurfa að berjast fyrir slíku óréttæti, það sama á að ganga yfir alla. Fjölskyldu- og tómstundaráð Vestmannaeyjabæjar sendi nýlega erindi á félags- og húsnæðismálaráðuneytið með ósk um endurskoðun á þessum reglum og er beðið eftir svari.
Nú þegar bæjarstjórnarkosningar eru nýlega afstaðnar, bæjarbúar hafa nýtt kosningarétt sinn og nýtt kjörtímabil tekur við skiptir máli að allir taki höndum saman og vinni að bættu samfélagi. Þið sem eruð nú við stjórn verðið ef til vill ekki sammála um hin ýmsu málefni en það er mikilvægt samt sem áður að hlusta á önnur sjónarmið og reyna að komast að sameiginlegri niðurstöðu ávallt með hagsmuni bæjarbúa að leiðarljósi.
Þó svo að við séum með stjórnsýslu sem sér um rekstur bæjarins þá skiptir máli að við sem búum hér látum í okkur heyra og styðjum þannig við það sem við teljum að betur megi fara. Í lýðveldis samfélagi eins og okkar í dag þá eigum við og megum hafa okkar eigin rödd og skoðanir, það er mikilvægt að allir virði það. Munum að vanda okkur í samskiptum hvort sem það er í ræðu eða riti og verum málefnaleg en þannig náum við betri árangri.
Gervigreindin var hjálpleg við að taka þá ákvörðun að standa frammi fyrir ykkur í dag og halda þessa ræðu. Hún kemur samt aldrei í staðinn fyrir það sem kemur frá okkur sjálfum, hvað við erum að hugsa, hvaða skoðanir við höfum, tilfinningar okkar og þá reynslu sem við búum yfir. Þó svo að pabbi hafi haldið að gervigreindin eða einhver annar hafi skrifað mínar hugleiðingar um lífið í Vestmannaeyjum þá ákvað ég einn daginn að byrja að skrifa og senda tölvupósta í þeirri von að ná athygli ráðamanna þar sem samgönguvandinn snertir allt okkar samfélag. Það er ekki nóg að ræða um hlutina á kaffistofunni eða skrifa á samfélagsmiðla ef maður vill sjá breytingar hvort sem það tengist samgöngum eða öðru. Það þarf að reyna að ná athygli þeirra sem ráða, hvort sem það er bæjarstjórn, þingmenn, ráðuneytin, allt eftir því hverju maður er að berjast fyrir.
Samgönguvandinn er aldeilis ekki nýr af nálinni og í gegnum tíðina hafa margir þurft að berjast fyrir betra samfélagi hér og þökkum við Guði og þeim sem komu á undan okkur fyrir það sem hefur áunnist. Við myndum alls ekki vilja hverfa aftur í tímann til áranna 1959-1974 þegar Herjólfur fyrsti sigldi milli Vestmannaeyja og Reykjavíkur og það tók 12 klukkustundir að sigla aðra leiðina. Þvílík samgöngubót sem Landeyjahöfn er þegar hún virkar. Áfram berjumst við fyrir bættum samgöngum með rannsóknum á fyrirhuguðum jarðgöngum. Við vonum að niðurstöðurnar verði jákvæðar og í nánustu framtíð getum við keyrt á okkar einkabíl upp á land hvenær sem okkur hentar.
Nú þegar horfir til betri tíma yfir sumarið skulum við njóta en við megum samt ekki sofna á verðinum og vakna upp við slæman draum þegar veturinn færist aftur yfir. Það er trú mín að við þurfum öll að hjálpast að við að gera bæjarfélagið okkar enn betra, það er í höndum okkar allra.
Verum góð hvert við annað, farið vel með ykkur og njótið dagsins.
Takk fyrir mig.